De museumhaven Zutphen biedt ligplaatsen aan historische binnenvaartschepen. Zeilend of op de motor waren deze een belangrijke schakel in vervoer van goederen in het Nederland van voor 1950. Met respect voor dit verleden willen liefhebbers deze roemrijke restanten bewaren en bevaren. In de museumhaven Zutphen liggen 18 varende oude bedrijfsschepen, waarvan de meeste worden bewoond.
De Stichting Hanzehaven Zutphen wil deze schepen en de geschiedenis waar zij voor staan toegankelijk maken voor geinteresseerden. De stichting doet dit door bezoekers in de haven te ontvangen en af en toe het publiek op te zoeken (varend). Naast de schepen als levende erfstukken zullen historische aspecten worden geetaleerd in tentoonstellingen en publicaties.
Eeuwenlang leverde vervoer over water een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van ons land. Op oude foto's en schilderijen zijn ze nog te zien naast de molens, fabrieken en pakhuizen: de binnenschepen. Eerst zeilend, later, met de ontwikkeling van de industrie, gemotoriseerd. We beschermen onze beeldbepalende gebouwde monumenten. Tot ons industrieel erfgoed behoren ook de nog varende historische bedrijfsvaartuigen.
De Hanzehaven Zutphen biedt historische schepen een ligplaats en wil dit erfgoed daarmee niet alleen levend houden, maar ook toegankelijk maken voor geinteresseerd publiek.
De traditionele schippers(gezinnen) waren zeer zuinig op hun schepen; ze waren woning en bedrijfskapitaal tegelijk. De schepen, die eind 19e eeuw en in de 20e eeuw werden gebouwd en gevaren, bleven tot eind 20e eeuw in gebruik. Vaak bleven schippersechtparen tot op hoge leeftijd wonen op de schepen, waarop zij tientallen jaren lang met hard werken hun brood hadden verdiend. Vanaf de jaren 1970 werden deze schepen in toenemende mate gekocht door een nieuwe generatie, die vaak uit liefhebberij de afgedankte schepen ging bewonen en restaureren. In het oude laadruim werd een comfortabele woning ingericht; bij een groot aantal is het originele interieur van de roef (vroeger het woongedeelte) in takt gelaten. Eigenaren deden concessies aan het wooncomfort ten gunste van het verantwoord historisch uiterlijk van de schepen. Door particulier initiatief en uit eigen middelen is zo menig schip voor de sloop behoed en in oorspronkelijke staat terug gebracht. Deze schepen zijn te bezichtigen op historische dagen en in museumhavens.
Zo zijn in een toenemend aantal plaatsen in Nederland langs oude kades en in havens ligplaatsen gecreeerd voor historische bedrijfsvaartuigen. In de Houthaven in Zutphen is vanaf 2000 gebouwd aan een dergelijke haven. Door inzet van bewoners zijn hier voorzieningen gerealiseerd voor inmiddels 18 schepen.
Deze museumhaven wil een representatief beeld geven van de traditionele binnenvaart. Zowel door de aanwezige schepen als door tentoonstellingen in het brugschip wordt daarbij de relatie gelegd met de rivier en de functie van Zutphen als havenplaats van oudsher. In hun thuishaven liggen deze schepen aangemeerd aan de steigers en worden zij meestal bewoond. De museumhaven is daardoor levendig. Historische schepen kunnen ertoe bijdragen dat een oud stadsbeeld tot leven wordt gewekt. De museumhaven vormt een brug tussen de stad Zutphen, de IJssel en het historisch cultureel varend erfgoed.
